De soorten van ontslag: dit moet je weten als werknemer

De soorten van ontslag: dit moet je weten als werknemer

Ontslag krijgen is voor niemand prettig. Het roept vragen op over je rechten, je inkomen en je toekomst. Toch zijn er verschillende manieren waarop een arbeidsovereenkomst kan eindigen. Niet elk ontslag is hetzelfde, en je rechten hangen af van de manier waarop je ontslagen wordt. In dit artikel leggen we op een heldere manier uit welke vormen van ontslag er zijn en wat die voor jou betekenen.

Ontslag met wederzijds goedvinden

Een veelvoorkomende manier om uit elkaar te gaan, is ontslag met wederzijds goedvinden. Dit gebeurt als jij en je werkgever samen afspraken maken over het beëindigen van je dienstverband. Die afspraken worden vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst.

Kenmerken:

• Jij tekent vrijwillig voor ontslag.

• Jullie onderhandelen over zaken als einddatum, transitievergoeding, vrijstelling van werk en je recht op een positieve referentie.

• Als de overeenkomst goed is opgesteld, heb je recht op een WW-uitkering.

Let op:

De inhoud van de vaststellingsovereenkomst bepaalt of je recht hebt op WW. Daarom is het verstandig om je overeenkomst altijd te laten controleren. 

Ontslag op staande voet

Ontslag op staande voet is de meest ingrijpende vorm van ontslag. Je wordt per direct ontslagen, zonder opzegtermijn en zonder recht op een transitievergoeding of WW.

Dit mag alleen als:

• Er sprake is van een dringende reden, zoals diefstal, geweld, werkweigering of fraude.

• De reden meteen aan jou wordt meegedeeld.

• Het ontslag direct volgt op het incident.

Wat kun je doen?

Ontslag op staande voet is aan strenge eisen gebonden. Word je hiermee geconfronteerd, dan is het belangrijk om direct juridisch advies in te winnen. Vaak blijkt dat het ontslag niet terecht was, en kun je je daartegen verzetten.

Ontslag via de kantonrechter

Soms wil een werkgever afscheid nemen van een werknemer, maar lukt dat niet met wederzijds goedvinden. In dat geval kan hij een procedure starten bij de kantonrechter. De rechter beoordeelt dan of er voldoende reden is voor ontslag.

Voorbeelden van ontslaggronden:

• Disfunctioneren

• Verstoorde arbeidsverhouding

• Regelmatig ziekteverzuim

• Verwijtbaar gedrag

Wat gebeurt er?

• Jij en je werkgever worden gehoord.

• De rechter beslist of het contract mag worden beëindigd.

• Meestal wordt er een transitievergoeding toegekend.

Ontslag via het UWV

In sommige gevallen moet een werkgever toestemming vragen aan het UWV om iemand te ontslaan. Dit gebeurt vooral bij bedrijfseconomisch ontslag of langdurige arbeidsongeschiktheid (meer dan twee jaar ziek).

De procedure:

• De werkgever dient een ontslagaanvraag in.

• Jij mag hierop reageren.

• Het UWV beoordeelt of er voldoende reden is.

• Bij toestemming mag de werkgever je ontslaan met inachtneming van de opzegtermijn.

Wat zijn je rechten?

Ook bij ontslag via het UWV heb je meestal recht op een transitievergoeding en kun je een WW-uitkering aanvragen.

Ontslag tijdens proeftijd

Tijdens de proeftijd mag zowel jij als je werkgever het dienstverband per direct beëindigen. Er is geen opzegtermijn en er hoeft geen reden te worden gegeven.

Wel gelden er voorwaarden:

• De proeftijd moet schriftelijk zijn vastgelegd in je contract.

• De duur mag wettelijk niet langer zijn dan 1 of 2 maanden (afhankelijk van de functie).

• Discriminatie of misbruik van recht zijn niet toegestaan.

Ontslag van rechtswege

Je kunt ook ontslagen worden van rechtswege, oftewel: automatisch. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij een tijdelijk contract dat afloopt. Als je contract een einddatum heeft, eindigt het dienstverband vanzelf.

Belangrijk:

• Je werkgever moet je op tijd informeren over het al dan niet verlengen van het contract.

• Bij een dienstverband van 2 jaar of langer heb je ook recht op een transitievergoeding bij einde contract.

Ontslag op initiatief van de werknemer

Niet alleen de werkgever kan het initiatief nemen om het contract te beëindigen. Jij als werknemer mag natuurlijk ook zelf ontslag nemen.

Wat moet je doen?

• Je dient je ontslag schriftelijk in.

• Je houdt rekening met de opzegtermijn (vaak 1 maand).

• Je hebt geen recht op een WW-uitkering, tenzij er sprake is van een geldige reden zoals een onveilige werksituatie of een ernstig arbeidsconflict.

Wat betekent ontslag voor jouw situatie?

De gevolgen van ontslag verschillen dus per soort. Heb je recht op een transitievergoeding? Krijg je WW? Moet je iets tekenen? En vooral: wat is verstandig om te doen?