Het belang van begrijpend lezen

Begrijpend lezen als vak wordt vaak onderschat. Het is een ondergeschoven kindje dat – in het gunstigste geval – als eigen vak op de agenda van basisscholen staat. Vaak komt het bij taal aan bod en is het slechts één of twee keer per blok dat kinderen effectief bezig gaan met tekstbegrip.

Wat veel ouders niet weten is dat begrijpend lezen een belangrijke rol speelt bij de totstandkoming van het schooladvies voor het voortgezet onderwijs. Naast rekenen is begrijpend lezen een doorslaggevend vak om te bepalen of een kind uitstroomt naar het vmbo, de havo of het vwo. 

Het belang van begrijpend lezen verdient dus zeker meer aandacht. Die aandacht hopen we het met dit artikel te kunnen geven.

Begrijpend lezen als vak

Wat houdt begrijpend lezen als vak nu precies in? Begrijpend lezen volgt het technisch lezen op en richt zich meer op begripsvorming. Wat lezen kinderen? Wat wil een auteur precies vertellen? Wat zijn oorzaak en gevolg? Hoe trek je een conclusie en wat is een samenvatting? Hoe kun je uit de inleiding opmaken waar de rest van de tekst over gaat?

Allemaal vragen die een strategie hanteren en die aan bod komen in begrijpend lezen.

Het vak begrijpend lezen is van belang. Er zijn lesmethoden die puur en alleen begrijpend lezen (al dan niet met een stukje woordenschat) aanbieden, maar er zijn ook taalmethoden die het slechts gedeeltelijk laten terugkomen. 

Begrijpend lezen in andere vakken

Dat begrijpend lezen van belang is mag blijken uit de verwevenheid met veel andere vakken. Zo is het bij wereldoriëntatie onmogelijk om niet begrijpend lezen toe te passen. Om vragen te kunnen beantwoorden is het van belang dat een tekst goed wordt bekeken en belicht. Ook binnen het rekenen komt begrijpend lezen terug, denk maar eens aan de verhaaltjessommen.

Cito-toetsen voor begrijpend lezen

Begrijpend lezen wordt getoetst op Cito-toetsen. Vanaf groep 5 wordt er jaarlijks tweemaal bij stilgestaan. Kinderen krijgen dan grote stukken tekst die ze moeten lezen en waarover de nodige vragen beantwoord dienen te worden. Op basis van deze Cito-scores kan vervolgens worden bepaald in hoeverre kinderen bij zijn en in hoeverre er nog extra ondersteuning nodig is.

Ondersteuning

Ondersteuning bij begrijpend lezen is niet heel concreet. Het gaat er vaak om dat kinderen meer moeten gaan lezen. Het liefst worden dan teksten uit de krant of uit informatieve boeken gelezen, omdat die ook veel feiten bevatten (en kinderen een onderscheid moeten kunnen maken in feiten en meningen). Verder kan het helpen om met Cito oefenboekjes voor begrijpend lezen te werken, omdat die de vragen en teksten goed nabootsen.

(Tessa Koop, taal- en spellingdeskundige)