Heb ik baat bij een testament?

Zo nu en dan spookt de vraag wel eens rond in mij  hoofd: Heb ik nou eigenlijk, als doorsnee man, een testament nodig? Ik heb een eigen woning, een redelijk gevulde spaarrekening, maar niet rijk. Ik heb geen testament en mijn vrienden zeggen dat ik dat ook niet nodig heb. Klopt dat?

De grote lijnen

In essentie klopt dat ook. Bij het ontbreken van een testament wordt de erfenis verdeeld aan de hand van een bepaalde standaardformule.  Dat wordt het ‘wettelijk erfrecht’ genoemd. Uw erfenis bestaat uit de helft van het gemeenschappelijke bezit van u en uw partner. Uw partner is en blijft de eigenaar van de andere helft. Uw helft wordt gelijk verdeeld onder de erfgenamen, dus uw eventuele partner of kinderen. Stel, u heeft een partner en twee kinderen en komt vervolgens te overlijden; dat zou erop neerkomen dat uw partner eigenaar wordt van tweederde wat u bezit. Ook mag hij blijven beschikken over het deel van uw kinderen.

De achterblijvende partner wordt beschermd door het wettelijke erfrecht beschermt. Die hoeft niet ineens het huis te verkopen omdat een deel van de erfenis naar de kinderen gaat. Hij blijft de beheerder van het bezit.

Het vervolg

De kinderen zijn hier niet de dupe van. Zij hoeven geen vermogensheffing te gaan betalen over hun erfdeel dat ze nog niet in handen krijgen. Stelt u zich eens voor dat uw partner na uw overlijden eenzaam is, gaat beginnen met tinderen en na een jaar of wat weer een nieuwe vlam vindt en hertrouwt. De kinderen kunnen bij het hertrouwen aanspraak maken op hun erfdeel van hun overleden ouder. Zij beroepen zich dan op hun wilsrechten, zoals dat heet. Zij kunnen vader niet uit huis zetten en dwingen de woning te verkopen, maar hij heeft wel hun toestemming nodig om de woning te verkopen.

Als je wilt voorkomen dat zulke praktijken zich gaan voordoen, dan zou je dus wel toch echt een testament moeten opstellen. In het testament kunnen de wilsrechten van de kinderen beperkt of opgeheven worden. Andere redenen om een testament op te stellen, zijn echtscheidingen. Stel: het kind krijgt een erfenis van zijn moeder en is op dat moment getrouwd in gemeenschap van goederen. Enkele jaren later gaat het kind scheiden. Via een testament kun je regelen dat het kind de erfenis niet hoeft te delen met zijn ex.